Obrzęk piersi i zapalenie piersi

Marzena Soja – mgr położnictwa, specjalista pielęgniarstwa neonatologicznego, Certyfikowany Doradca Laktacyjny, Międzynarodowy Dyplomowany Konsultant Laktacyjny.

Obrzęk piersi

Obrzęk piersi powstaje w wyniku niedostatecznego opróżniania piersi. Może do niego dojść w ciągu pierwszych dwóch tygodni. W okresie nawału i wzmożonej produkcji pokarmu – jeżeli dziecko ssie zbyt rzadko i/lub krótko, dochodzi do zalegania pokarmu. Przepełnione pęcherzyki mleczne uciskają naczynia krwionośne, przez co zwalnia się przepływ krwi i limfy i następuje obrzęk, czyli przesięk płynu z naczyń do tkanek gruczołu. Dodatkowo ucisk naczyń krwionośnych zaburza dopływ oksytocyny (hormon, dzięki któremu pokarm wypływa z piersi) i osłabia wypływ pokarmu, a w sytuacji zastoju wypływ pokarmu jest całkowicie zablokowany. Obie piersi są bolesne, twarde, skóra zaczerwieniona, napięta i błyszcząca. Temperatura ciała może być podwyższona.

Łatwo jednak temu zapobiec – piersi muszą być dobrze opróżniane!

Co możesz zrobić, by nie dopuścić do zastoju?

  • Zadbaj od początku o wygodną pozycję, prawidłowe uchwycenie piersi i efektywne ssanie,
  • Karm często i długo (według potrzeb dziecka i swoich, również w nocy), aby piersi nie były nadmiernie przepełnione – zapobiegnie to trudnym powikłaniom, a dziecko będzie najedzone i będzie przybierać na wadze
  • Systematycznie odciągaj pokarm (około 8 razy/ dobę), jeżeli z różnych przyczyn dziecko nie przystawia się do piersi lub ssie nieefektywnie.

Gdy jednak doszło do obrzęku/zastoju, wówczas :

  • skoryguj technikę karmienia (najlepiej z pomocą położnej lub doradcy laktacyjnego),
  • zwiększ częstość, długość karmień,
  • spróbuj zrelaksować się przed karmieniem: miła rozmowa, ćwiczenia rozluźniające obręcz barkową, np. krążenia ramionami,
  • zmiękczaj otoczkę poprzez odciągnięcie niewielkiej ilości pokarmu, aby ułatwić dziecku uchwycenie piersi,
  • stosuj zimne okłady na całe piersi trwające ok. 10 minut, po karmieniach lub między karmieniami,
  • odciągnij troszkę pokarmu (do poczucia ulgi), jeżeli pomimo efektywnego karmienia, piersi pomiędzy karmieniami przepełniają się,
  • odciągaj pokarm systematycznie, zazwyczaj co 3 godziny, jeżeli dziecko nie ssie efektywnie,
  • po konsultacji z lekarzem skorzystaj ze wsparcia farmakologicznego (stosuje się niesterydowe leki przeciwzapalne, najczęściej Ibuprofen).

Zawsze należy unikać:

  • intensywnego masowania piersi, bolesnego uciskania,
  • ściskania, bandażowania piersi,
  • ograniczania przyjmowania płynów.

Zdarza się, że zastój pokarmu występuje w obrębie jednego płata gruczołu piersiowego (zatkanie jednego przewodu mlecznego). Fragment piersi jest bardziej spoisty, twardy, zaczerwieniony, bolesny. Zaleca się wówczas częste karmienie (co 2 godziny), szczególnie z chorej piersi i zmianę pozycji dziecka do karmienia tak, aby w czasie ssania bródka lub nosek dziecka znajdowały się od strony zablokowanego fragmentu piersi.

Zapalenie piersi

Zapalenie piersi najczęściej występuje między 2 a 6 tygodniem po porodzie, ale może do niego dojść na każdym etapie karmienia. Objawy to ból (czasem bardzo silny), zaczerwienienie i zgrubienie fragmentu piersi, pierś jest ciepła. Mogą wystąpić objawy jak przy grypie: gorączka, bóle głowy, mięśni, nudności, dreszcze, zmęczenie i uczucie rozbicia.

Ważne jest ustalenie przyczyny zapalenia – zbyt rzadkie lub krótkie karmienia (dopajanie, dokarmianie), zbyt płytkie uchwycenie piersi, uszkodzenie brodawki, stres, niedoborowe odżywianie, anemia.

Jest to bardzo poważny stan i wymaga szybkiego działania, aby nie doszło do ropnia, dlatego najlepiej jak najszybciej skonsultować się z lekarzem lub certyfikowanym doradcą laktacyjnym. W leczeniu farmakologicznym stosuje się zazwyczaj niesteroidowe leki przeciwzapalne. Jeżeli po 24 – 48 godzinach nie ma poprawy lub występują rany brodawek, należy zastosować odpowiedni antybiotyk.


Jak jeszcze możesz sobie pomóc w tej sytuacji?

  • Nie przerywaj karmienia piersią, pomimo złego samopoczucia, niepokoju i wątpliwości; głównym elementem leczenia jest właśnie częste karmienie piersią (co ok. 2 godziny), a szczególnie chorą piersią. Nie musisz się też martwić o bezpieczeństwo swojego dziecka, bo pokarm z chorej piersi jest dla niego bezpieczny, a wraz z mlekiem dostanie ono dużo przeciwciał uodparniających.
  • Sprawdź i ewentualnie popraw technikę karmienia.
  • Stosuj laktator, jeżeli dziecko odmawia ssania piersi.
  • Częściej rozpoczynaj karmienie chorą piersią, ale jeżeli występuje silny ból, lepiej zacznij od zdrowej, a po uruchomieniu wypływu pokarmu zmień na pierś chorą.
  • Układaj dziecka w różnych pozycjach przy piersi tak, by bródka lub nos dziecka były po stronie chorego fragmentu piersi.
  • Używaj zimnych okładów po karmieniach (powinny trwać ok. 10 minut), które działają kojąco.
  • Unikaj wszystkich działań mogących wywołać ból piersi!
  • Noś nieuciskający biustonosz.
  • Zwiększ ilości przyjmowanych płynów, odżywiaj się wartościowo.
  • Odpoczywaj.
Skip to content